Đặt cọc sang quán: cọc bao nhiêu, viết giấy thế nào để không mất tiền oan

Anh Tuấn chuyển 50 triệu tiền cọc cho một quán cafe ở Gò Vấp sau buổi xem thứ hai. Nội dung chuyển khoản ghi "coc quan". Giấy cọc là một tờ A4 viết tay, có tên hai bên, số tiền, ngày bàn giao. Một tuần sau, chủ nhà nói không cho sang. Người sang bảo đó là chuyện của chủ nhà, cọc đã nhận rồi thì không trả.

Anh Tuấn mất gần ba tháng và một khoản phí luật sư mới lấy lại được một nửa. Tờ giấy cọc của anh không sai, nó chỉ thiếu vài dòng. Bài này nói về mấy dòng đó.

Luật nói gì về tiền cọc

Bộ luật Dân sự 2015, Điều 328, quy định khá rõ. Nếu bên đặt cọc (người nhận quán) từ chối làm tiếp, tiền cọc thuộc về bên nhận cọc. Nếu bên nhận cọc (người sang) từ chối, họ phải trả lại tiền cọc và thêm một khoản bằng đúng số đó. Đây là cái người ta hay gọi là "phạt cọc gấp đôi".

Điểm quan trọng nằm ở câu cuối của điều luật: trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Nghĩa là hai bên được tự viết luật chơi của riêng mình. Giấy cọc viết càng cụ thể, càng ít chỗ để cãi.

Trường hợp của anh Tuấn rơi đúng vào khoảng trống đó. Người nhận không từ chối, người sang cũng không từ chối. Người từ chối là chủ nhà, một người không ký vào tờ giấy nào cả.

Cọc bao nhiêu là vừa

Không có con số chuẩn, nhưng có một nguyên tắc: cọc đủ để người sang dừng chào quán cho người khác, và không nhiều tới mức mất thì mình lao đao. Với phần lớn thương vụ sang quán nhỏ, mức thường gặp là 10 đến 20% giá sang.

Cọc thấp hơn 10% thì người sang dễ đổi ý khi có người trả cao hơn, vì phạt gấp đôi một khoản nhỏ vẫn còn lời. Cọc cao hơn 30% thì gần như bạn đã trả tiền trước khi kiểm tra xong. Nếu người sang đòi cọc nửa giá ngay buổi đầu, đó là dấu hiệu nên chậm lại.

Cọc là để giữ chỗ, không phải để trả trước. Trả trước nhiều thì mất luôn quyền thương lượng.

Những dòng phải có trong giấy cọc

Thông tin hai bên như trên căn cước, kèm số điện thoại. Nếu quán đứng tên vợ hoặc chồng người sang, nên có chữ ký của cả hai.

Quán nào, gồm những gì. Địa chỉ quán, giá sang, và một câu dẫn sang danh mục tài sản (đính kèm hoặc sẽ lập trước ngày bàn giao).

Số tiền cọc, cách trả. Ghi bằng số và bằng chữ. Chuyển khoản, nội dung ghi rõ "Dat coc sang quan [địa chỉ] theo giấy ngày ...". Đừng đưa tiền mặt nếu không có người làm chứng.

Thời hạn. Trong bao nhiêu ngày thì phải ký hợp đồng sang nhượng chính thức và bàn giao. Không có hạn thì cọc có thể bị treo mãi.

Điều kiện hoàn cọc. Đây là dòng quan trọng nhất. Ghi rõ: bên nhận được hoàn lại toàn bộ tiền cọc trong vòng 3 ngày nếu chủ nhà không đồng ý cho thuê tiếp với giá và thời hạn đã nói, nếu tài sản không đúng như mô tả, hoặc nếu phát hiện quán đang nợ thuế, nợ tiền nhà, có tranh chấp.

Phạt khi đổi ý. Viết lại cho rõ, dù luật đã có: bên nhận đổi ý thì mất cọc, bên sang đổi ý thì trả cọc và thêm một khoản bằng tiền cọc.

Bốn tình huống hay gặp

Chủ nhà không đồng ý. Có điều kiện hoàn cọc thì nhận lại đủ. Không có thì rơi vào cảnh anh Tuấn. Cách chắc nhất là gặp chủ nhà trước khi cọc, hoặc xin chủ nhà ký luôn vào giấy cọc với tư cách người biết việc.

Xem kỹ lại thấy doanh thu không đúng. Đây là chỗ khó. Nếu giấy cọc chỉ ghi giá và ngày, việc bạn đổi ý sẽ bị coi là từ chối, và mất cọc. Muốn có đường lui, hãy ghi doanh thu người sang cam kết vào giấy, kèm cách kiểm tra (sao kê, máy bán hàng) trong một số ngày nhất định.

Người sang nhận cọc của hai người. Chuyện này có thật, nhất là khi quán đăng ở nhiều nơi. Chuyển khoản có nội dung rõ ràng, giấy cọc có chữ ký là bằng chứng để đòi gấp đôi. Đọc thêm những kiểu lừa khi sang quán.

Tới hạn mà chưa xong giấy tờ. Hai bên ký thêm một tờ gia hạn, ghi ngày mới. Đừng để quá hạn rồi nói miệng với nhau.

Trước khi chuyển tiền

Sau khi cọc, bước tiếp theo là hợp đồng sang nhượng chính thức. Xem những điều khoản không được bỏ trong hợp đồng và giấy tờ cần xem tận mắt.